Bied huurders met betalingsproblemen een vangnet

24-10-2014 | Stijgende huren. Oplopende zorg- en energiekosten. Inkomens die onder druk staan, kortingen op de bijstand. De toekomst ziet er niet zonnig uit voor het grote aantal huurders dat elke maand toch al moeite heeft om het huishoudboekje rond te krijgen. De vraag is wat corporaties daaraan moeten doen. De huren matigen? En dan maar nog minder investeren in nieuwbouw, nog meer woningen verkopen?

Corporaties moeten wat doen. Maar dit probleem is te ingewikkeld voor een smalle aanpak waarbij slechts aan één knop wordt gedraaid. Betaalbaar wonen in de sociale huursector heeft met méér te maken dan alleen die huur. Het gaat om de combinatie van woon- en energielasten, inkomensontwikkeling, bestedingspatroon, betaalgedrag.

Betaalbaarheidsproblemen worden op allerlei manieren opgevangen en voorkomen in onze samenleving. Toeslagen (huur, zorg), kwijtscheldingsregelingen, schuldhulpverlening, langdurigheidstoeslag, combinatiekortingen en vergoedingen schoolkosten zijn faciliteiten die het besteedbaar inkomen van mensen met een smalle beurs beschermen voor betaalbaarheidsproblemen. Komt iemand in betalingsproblemen dan hebben we een systeem van incasso en schuldhulpverlening, waarin een serie organisaties samenwerkt, van gemeentelijke kredietbank tot vrijwilligers die zich als budgetcoach inzetten.

Doorgaande huurverhogingen zetten nu de huurbetaling onder druk. De vraag rijst wat corporaties moeten doen. Voordat deze vraag beantwoord kan worden, ben ik van mening dat op de eerste plaats het bestaande systeem van beheersen van betaalbaarheidsrisico’s geoptimaliseerd moet worden. Te beginnen bij het verlagen van het niet-gebruik van bestaande inkomensondersteunende regelingen. 20% van de Nederlandse gezinnen heeft een netto-maandinkomen van rond 1250 euro. Voor deze groep zijn er veel regelingen voorhanden. Nibud-verslag uit 2011 toont aan dat er sprake is van niet-gebruik van zulke regelingen. Jammer. Ze zijn er voor bedoeld.

Bijdragen aan betaalbaarheid door corporaties betekent mijns inziens op de eerste plaats dat we zorgen voor verdere optimalisatie van de hier bedoelde systemen, zoals schuldhulpverlening en de maatschappelijke set van bestaande toeslagregelingen. Zodat ook bij doorgaande huurverhogingen, beperking van bestedingsruimte en/of stijgende energieprijzen betaalbaarheidsproblemen opgevangen worden. Dat vereist integrale samenwerking van de eigenaren van dit systeem van betaalbaarheidsmanagement. Dat zijn al diegenen die baat hebben bij een goede incasso: gemeenten, corporaties, energiebedrijven, bankinstellingen, zorgverzekeraars, de belastingdienst.

Het systeem kan verder worden geoptimaliseerd. En dat moet ook. Wat is daar voor nodig? Van de kant van de corporatie kunnen nieuwe arrangementen worden aangeboden: passende woning, tijdelijk huurcontract, huurafslag, toewijzing met inkomensnormen, nieuwbouw tot 600 euro huur per maand. Van de kant van de zorgverzekeraar kan een tijdelijke reductie op de premie worden geboden. De energiemaatschappij adviseert over zuinig energiegebruik en steunt met een gratis besparingsmetermeter. Zulke maatregelen en arrangementen moeten naar mijn mening zoveel mogelijk lokaal bedacht en toegepast worden. Er zijn immers verschillen tussen gemeenten in – bijvoorbeeld - inkomensondersteunend beleid. Ik denk ook niet dat we maatregelen generiek kunnen toepassen op doelgroepen. Betaalgedrag, cultuur en al dan niet tijdelijke omstandigheden zijn te divers. We kunnen nooit alle casuïstiek vatten in regelingen. En ons beperken tot één levensdomein – zoals wonen of inkomensondersteuning – is onverstandig in zo’n gevarieerde keten van diverse voorzieningen en instellingen.

Ik stel me zo voor dat elke gemeente een A-team formeert. De A staat voor aanjagen. Het A-team wisselt zakelijk van gedachten over de manier waarop schrijnende gevallen kunnen worden geholpen en voegt elementen toe aan het systeem waarmee we betaalbaarheidsvraagstukken te lijf gaan. Praktisch, direct, ter zake en snel. Het team opereert aan de rand van het bestaande systeem en bestaat uit professionals. Zij kennen de problematiek en kunnen de systeemregelingen en toeslagen toepassen.

Maar dat is niet genoeg. Zoals gezegd worden bestaande systemen van betaalbaarheidsmanagement nooit zo optimaal, dat iedereen er terecht kan. Er blijven altijd uitvallers. Zij zijn niet te vatten in definities van doelgroepen of leefsituaties.

Terug naar de corporatie. Doorgaande huurverhogingen – zo is de verwachting – leiden tot een opwaartse spiraal van huurstijging en toenemend gebruik van huurtoeslag. Geen onredelijke prognose. Van corporaties mag verwacht worden dat zij uit deze huurstijging middelen vrijmaken om deze uitvallers op te vangen.

Ik denk aan een tweede team, een B-team. Het team verleent financiële steun voor mensen in situaties die niet in het bestaande systeem zijn voorzien. Het B-team is dan ook een onafhankelijke derde partij. De systeemorganisaties maken hiervan zelf geen deel uit, maar vullen de financiële pot. Dit B- team moet zorgen voor een objectieve beoordeling, belangenafweging en toekenning. Het is niet alleen de B van betaalbaarheid, maar ook die van barmhartigheid.

(bron: Aedes)

© Huurdersvereniging Rheden